Van chador tot cha-cha

(volgende bijdrage is ook verschenen op de website van De Standaard: http://standaard.typepad.com/iran/)

“Verlang vurig naar iets! Zadel je paard en maak je klaar voor de ontdekkingstocht.” Deze verzen schreef de klassieke Perzische dichter Sanai eeuwen geleden neer, en vandaag zijn ze meer dan ooit op mij van toepassing. Het iets waar ik vurig naar verlang is mijn vertrek naar Iran, en maandag 1 juni is het eindelijk zover: samen met Pieter-Jan De Pue ga ik op reportage naar de Islamitische Republiek. Ons paard laten we thuis, maar klaar voor de ontdekkingstocht zijn we wél.

Het idee om met Pieter-Jan naar Iran te trekken ontstond vorig jaar bij deBuren, waar ik toen nog werkte. Ik wilde al langer door Iran reizen en daarover schrijven, en toen ik de foto’s van Afghanistan zag die Pieter-Jan bij deBuren tentoonstelde, wist ik meteen dat een gezamenlijke tocht door Iran wel eens heel mooie dingen zou kunnen opleveren. We trokken met ons voorstel naar de directeur van deBuren, en hij was erg enthousiast. Een paar maanden later klom ook het Fonds Pascal Decroos voor Bijzondere Journalistiek mee aan boord en werd een droom werkelijkheid.

Met deze reis willen we Iran van een andere kant laten zien. Als Iran onze media haalt, dan is dat bijna altijd om politieke redenen, en meestal is het dan de conservatieve of zelfs fanatieke kant die wordt belicht: Ahmadinejad wil Israël van de kaart vegen, het kernprogramma van Iran is wereldbedreigend, Roxana Saberi zit onterecht in de cel. Gevolg daarvan is dat in het Westen Iran al te vaak wordt gezien als een fanatiek land vol gesluierde vrouwen en bebaarde ayatollahs. Die zijn er natuurlijk wel, maar zo eenzijdig is het plaatje niet: Iran is volop in verandering. Anno 2009 staat het land op de grens tussen traditie en moderniteit, tussen isolement en openheid, tussen verleden en toekomst. Vrouwen dagen er de ayatollahs uit door hun sluier steeds verder naar achteren te schuiven, Iraanse weblogs schieten als paddestoelen uit de grond en zijn zelfs door geen honderdduizend mullahs uit te roeien, en het Museum voor Hedendaagse Kunst in Teheran opende in mei een tentoonstelling van moderne westerse kunst die sinds de Islamitische Revolutie niet meer vertoond werd.

Door ook het andere Iran te laten zien, willen we in woord en beeld tot een genuanceerd portret komen van een land dat volop in de kering is: enerzijds zijn er de traditionele en religieuze waarden; anderzijds zijn er de vele Iraanse jongeren – zeventig procent van de bevolking is er jonger dan 25 jaar – die lak hebben aan de islam en houden van Amerika, MTV, make-up en westerse literatuur. Geen beter moment dan verkiezingstijd om die twee kanten te belichten, want in de strijd tussen conservatieven en hervormingsgezinden komen de twee gezichten van Iran duidelijk naar voren.

Het zijn de stemmen van de gewone Iraniërs die we willen laten horen, Hoe ziet het leven in Iran er anno 2009 uit? Wat denken ze over hun land en hun toekomst? Wat maakt hen blij en waar zoeken ze hun geluk in een land waar zoveel verboden is? Welke boeken lezen ze? Naar welke muziek luisteren ze? Waar zoeken ze hun ontspanning?

We doen alle binnenlandse verplaatsingen per trein omdat we zoveel mogelijk samen met de gewone mensen onderweg willen zijn. Reizen per trein, schrijft Paul Theroux in zijn meest recente boek De grote spoorwegcarrousel retour (2008), heeft het voordeel dat je het land leert kennen zoals het werkelijk is: je hebt namelijk ook uitzicht op het achterland. En: "Luxe [is] de vijand van de observatie, een dure verstrooiing die zo’n lekker gevoel geeft dat je niets meer opmerkt. Luxe corrumpeert en werkt infantilisering in de hand, en voorkomt dat je de wereld leert kennen.”

Het vliegtuig zou ons veel tijd en ongemakken besparen, maar de reis gaat niet over onszelf. Net als Theroux willen we observeren, en dat kan honderd keer beter in de trein dan in het vliegtuig.
“And wisdom is a butterfly, and not a gloomy bird of prey”, zei de Britse dichter William Butler Yeats (En wijsheid is een vlinder, en niet een sombere roofvogel). Het vliegtuig vind ik maar een sombere roofvogel, maar de trein wordt straks onze vlinder door het Iraanse landschap.

Negentien doden bij bomaanslag op moskee in Iraanse stad Zahedan

Het dodental van de bomaanslag donderdagavond op de op één na grootste moskee voor sjiitische moslims in de Iraanse stad Zahedan is naar boven bijgesteld. Ali-Mohammad Azad, de gouverneur van de provincie Sistan en Baluchistan, heeft vrijdag tegen het persbureau IRNA gezegd dat negentien mensen om het leven zijn gekomen. Eerder werd nog uitgegaan van vijftien doden. Bij de aanslag in de Amir al-Momenin Moskee raakten nog volgens Ali-Mohammad Azad 125 mensen gewond. In de provincie zijn drie dagen van rouw afgekondigd.
De aanslag had plaats tijdens het avondgebed op een islamitische feestdag, twee weken voor de presidentsverkiezingen in Iran op 12 juni. De autoriteiten stellen dat enkele leden van een terroristische organisatie zijn aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de aanslag, en dat zij aan de vooravond van de verkiezingen onrust wilden zaaien, gebruik makend 'van de onrust bij onze oosterburen'. Zahedan ligt vlakbij de grens met Pakistan en Afghanistan
Kort na de explosie vonden veiligheidsmedewerkers in de omgeving van de moskee een tweede, nog niet ontplofte bom. Die werd onschadelijk gemaakt.
bronnen: de Volkskrant, IRNA

Mousavi op voorsprong in opiniepeilingen

In Iran is de campagne voor de presidentsverkiezingen van 12 juni volop aan de gang. Ayandeh News berichtte vandaag dat een recente opiniepeiling uitwijst dat de hervormingsgezinde kandidaat en Mir-Hossein Mousavi in tien grote steden 4 procent voorsprong heeft op de huidige president Mahmoud Ahmadinejad, de voornaamste rivaal van Mousavi. 38 procent van de ondervraagden sprak zijn steun uit voor Mousavi, tegenover 34 procent voor Ahmadinejad. Vorige week bleek uit een opiniepeiling van de IRIB (Islamic Republic of Iran Broadcasting) dat in de hoofdstad Teheran Mousavi 47 procent van de stemmen zou krijgen, tegenover 43 procent voor Ahmadinejad.
bron: Press TV

Ahmadinejad wil in debat met Obama bij herverkiezing

President Mahmoud Ahmadinejad wil bij de Verenigde Naties in debat gaan met de Amerikaanse president Barack Obama over de wereldproblemen. Dat zei hij maandag tegen buitenlandse journalisten. Als hij verkozen wordt en aan een tweede ambtstermijn kan beginnen, wil hij met Obama in debat gaan over 'de diepere oorzaken van de wereldproblemen'. Hij voegde eraan toe dat hij ook George W. Bush had uitgenodigd om over dit onderwerp in gesprek te gaan toen hij op 23 september 2008 in New York de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (foto) toesprak.

De uitspraak van Ahmadinejad om in debat te willen gaan met Obama doet hij niet toevallig in volle verkiezingscampagne: zijn belangrijkste rivaal voor de komende presidentsverkiezingen, Mir-Hossein Mousavi, heeft al herhaaldelijk beloofd om, wanneer hij verkozen wordt, de banden met de VS weer aan te halen. Het is net die openheid waar een groot deel van de Iraanse bevolking naar snakt.

bron: Mehr News Agency

Oefeninterland tussen VS en Iran?

De Iraanse voetbalbond zegt een uitnodiging te hebben ontvangen van de Amerikaanse collega's voor een oefeninterland. Dat meldt het Iraanse persbureau ISNA (Iranian Students News Agency).
‘We bestuderen het voorstel en zullen de Amerikanen binnenkort een antwoord geven’, aldus Ali Kafashin, hoofd van de Iraanse voetbalbond. Het voorstel is opmerkelijk aangezien de relatie tussen beide landen problematische is vanwege onder meer de vermeende nucleaire plannen van Iran.
Voordat de wedstrijd kan plaatsvinden, moeten diverse hoge Iraanse functionarissen hun toestemming geven. Iran heeft moeite zich te plaatsen voor het wereldkampioenschap voetbal, volgend jaar in Zuid-Afrika. Iran nam deel aan de WK's van 1978, 1998 en 2006.
bronnen: ISNA, de Volkskrant

Khatami voert mogelijk campagne voor Mousavi

De voormalige Iraanse president Mohammad Khatami zal mogelijk in een aantal provincies van het land campagne voeren voor de hervormingsgezinde presidentskandidaat Mir-Hossein Mousavi. Dat heeft hij donderdag meegedeeld tijdens het zevende congres van de Islamic Iran Youth Party.
Khatami was aanvankelijk ook kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 12 juni, maar trok zich terug ten voordele van Mousavi, om verdeeldheid binnen het hervormingsgezinde kamp te vermijden. Mohammad Khatami was president van Iran van 1997 tot 2005. Met zijn hervormingsgezinde programma werd hij twee keer met een ruime meerderheid verkozen. Onder zijn beleid waaide er een wind van verandering door Iran, maar zijn strijd voor politieke en sociale hervormingen werd tegengewerkt door de conservatieven, wat bij veel Iraniërs tot ontgoocheling leidde: zijn belofte van democratisering heeft hij niet kunnen doorvoeren. Volgens sommigen was Khatami zelfs een leugenaar en wilde hij helemaal geen hervormingen doorvoeren. Niettemin is Khatami in Iran nog steeds erg populair, en was de ontgoocheling groot toen hij zich terugtrok ten voordele van Mousavi.

Iran voert succesvolle proef uit met middellangeafstandsraket

Iran heeft opnieuw een proef uitgevoerd met een middellangeafstandsraket. Dat maakte president Mahmoud Ahmadinejad woensdag bekend. De raket, een Sajjil-2, heeft een bereik van ongeveer tweeduizend kilometer. Daarmee reikt de raket van de Iraanse grens tot in Israël of delen van West-Europa. De Sajjil-2 is een verbeterde versie van de raket waarmee Iran vorig jaar al een succesvolle proef uitvoerde. Volgens Ahmadinejad bereikte de raket precies haar doel.
De timing van de raketproef kan geen toeval zijn: volgende maand zijn er presidentsverkiezingen in Iran, en Ahmadinejad wil zich nog maar eens laten zien als een leider die van Iran de grootste macht van het Midden-Oosten wil maken. Ahmadinejad was woensdag op campagne in de provincie waar de raketproef werd uitgevoerd, en zei dat Iran 'in de nabije toekomst grotere raketten met een groter bereik zal afvuren.' Tijdens zijn speech, die live werd uitgezonden op de Iraanse staatstelevisie, zei Ahmadinejad dit over de kritiek van het Westen op Irans kernprogramma: "Over de nucleaire kwestie, zenden we hen een duidelijke boodschap: Vandaag leidt de Islamitische Republiek van Iran de show. Wij zeggen aan de supermachten, ‘Wie zijn jullie dat jullie het aandurven om de Iraanse natie te bedreigen? Steek je hand op! Maar ze staan er allemaal bij met de handen op de rug."
bronnen: The New York Times, The Washington Post